قطعا بهشت مراتب و درجات گوناگونی دارد هر چند بعضی از ویژگی های بهشت برای همه بهشتیان یکسان است.

آنچه بسیار روشن و واضح است، اینکه اسلام، مبارزه ای جدی و قاطع علیه نژاد پرستی داشته و با هر گونه تفاخر قومی و قبیله ای مبارزه کرده است و به جای آن عواملی واقعی برای برتری شمرده است:

آتشی که شیطان از آن آفریده شده، همان آتشی نیست که در جهنم گناهکاران را می سوزاند:

قطعا آتش دنیا نمونه ای بسیار کوچک از آتش جهنم می باشد. و برای اینکه ما نمونه ای از آن آتش در اختیار نداریم، فهم دقیق آن برایمان ممکن نیست. آتش جهنم، آتشی است که ماده احتراقش خود انسان یا سنگ است:
«النَّارَ الَّتی‏ وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكافِرینَ؛[بقره/24] آتشى كه براى كافران مهیّا شده و هیزم آن مردمان و سنگها هستند.»

عذاب ابدی شامل کسانی می شود که  گناه و گردنکشی تمام وجود او را احاطه کرده است.

بَلى‏ مَنْ كَسَبَ سَیِّئَةً وَ أَحاطَتْ بِهِ خَطیئَتُهُ فَأُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فیها خالِدُونَ(81 بقره) بله كسى كه گناه مى‏كند تا آنجا كه آثار گناه بر دلش احاطه یابد این چنین افراد اهل آتشند و بیرون شدن از آن برایشان نیست.

آتشی که شیطان از آن آفریده شده، همان آتشی نیست که در جهنم گناهکاران را می سوزاند:
رسول خدا صلى اللَّه علیه و آله فرمود: اى جبرئیل مرا از آتش اطلاع دهید كه خداوند آن را چگونه آفریده است، جبرئیل گفت: خداوند هزار سال آن را افروخت تا قرمز شد، و بعد هزار سال دیگر سوخت تا سفید گردید، و هزار سال دیگر سوخت تا سیاه شد.
آتش جهنم چنان سیاه و تاریك گردید كه هیچ روشنائى در آن دیده نمى‏شود، ولى سوزش آن هم از بین نمى ‏رود، سوگند به خدائى كه تو را براستى برانگیخت اگر به اندازه سر سوزنى از آن در دنیا ظاهر گردد همه را خواهد سوزانید.

1- در آیات متعددی از قرآن کریم آمده است که برای بهشت و جهنم دربهائی وجود دارد از جمله در این دو آیه:

«وَ سِیقَ الَّذِینَ كَفَرُواْ إِلىَ‏ جَهَنَّمَ زُمَرًا حَتىَّ إِذَا جَاءُوهَا فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا؛[زمر/71] و کسانی که کافر شدند گروه گروه به سوی جهنم رانده می شوند وقتی به دوزخ رسیدند دربهای آن گشوده می شود»

اوصاف بهشت و جهنم در قرآن و روایات بیان شده است، ولی درک کامل نعمت های بهشت یا عذاب های دوزخ برای ما  كه در این جهان زندگی می كنیم، نشدنی است، زیرا شناختی كه از ملایمات و ناملایمات داریم، در حدود نعمت ها و نقمت هایی است كه در ایام عمر خود با آن ها رو برو شده و تجربه کرده ایم.  و چیزهایی که به تجربه ما در نیامده، برایمان قابل درک نیز نیست.

قبل از هر چیز باید دانست که بهشت و جهنم هم اکنون وجود دارند:

ما با عقل تنها به اطلاعات محدودی از اصول بهشت و جهنم می رسیم و سایر اطلاعات از زبان دین گرفته می شود. چون ابزاری غیر از وحی برای کشف جزئیات عالم دیگر نداریم.

و آنچه از زبان وحی بیان شده، در نظر توده مردم، نعمت ها و عذاب هایی مادی و مرتبط به جسم ماست.

مثلا در بهشت باغ، رود، همسر، شراب و میوه های متنوع و ...