انسان موجودی مختار است یا مجبور؟

انسان

هیچ انسانی در گام اول منکر اختیار و توانایی انتخاب خود نمی شود. چون همه آن را با تمام وجود می یابند. هیچ کس در وسط دچار شک نمی شود که آیا می توانم خود را از خطر تصادف برهانم یا خیر! بلکه همه می دانند که می توانند و اقدام می کنند.
و کسانی که دچار شبهه جبر می شوند، به این دلیل است که توانایی هضم مسائل مختلف را ندارند. و در مقابل بعضی حقایق، نمی توانند درک کنند چگونه اختیارشان با آن مساله قابل جمع است.
به عنوان نمونه عده ای وقتی كه قدرت بیكران خداوند را دیدند و توحید فاعلی را فهمیدند، تصور کردند که انسان مجبور آفریده شده است یعنی فاعل كارهای انسان خداوند است و انسان هیچ اراده ای ندارد اما با اندک توجهی غلط بودن این اندیشه روشن می شود؛ چون خدای تعالی عادل است و انسان را جزا می دهد! پس معلوم است که انسان، اختیار دارد که از او بازخواست می شود و در مقابل اعمالش مسئول است.
دانشمندان الهی با راهنمایی از عقل وكمك گرفتن از روایات امامان معصوم"ع" معتقدند: انسان نه مجبور است كه فقط ابزار كار باشد وهیچ اختیاری ازخود نداشته باشد ونه مستقل كه خداوند او را به حال خود رها كرده باشد.[۱]
انسان یك موجود ضعیف است یك موجود نیازمند و فقیر و فقیر به معنای کسی است كه نمی تواند روی پای خود بایستد وخداوند می فرماید:
«یا أَیُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ إِلَى اللَّهِ [فاطر/۱۵] ای مردم همه شما درمقابل خدا فقیر هستید
فقیر به معنی بی پول نیست، بلكه فقیر به كسی می گویند كه ستون فقراتش شكسته است و قدرت قیام ندارد معنی اصلی فقیر این است كه انسان در پیشگاه ذات مقدس خداوند مهره های كمرش شكسته است اگركسی نباشد دست او را بگیرد هرگز قدرت قیام ندارد. ما درنماز می خوانیم "بحول لله وقوته اقوم واقعد" که یك اصـل اعتقادی اسـت و مخصـوص نمـاز نیسـت بلكـه درتمـام زندگـی ما جـاری است. و می گوئیم "ایاك نستعین" (فقط از تو كمك می جوییم) چون ما به تنهایی نمی توانیم كارهایمان را انجام دهیم. و تا قدرت الهی نباشد، قدرت بر اقدام هیچ کاری نداریم. که خدای تعالی این قدرت را به ما داده است و ما در قبال انتخاب هایمان مسئول هستیم.
یکی از دلایل واضح اختیار انسان این است که ما با مراجعه به خودمان می بینیم: برای انجام یك كار مهم مدت ها فكر كرده مشورت می كنیم وبررسی می كنیم كه آیا این كار خوب است یا بد واگر كار را انجام دادیم وب د درآمد پشیمان شده و یا احیاناً مورد سرزنش دیگران قرار می گیریم و اگر خوب دربیاید خوشحال شده و مورد ستایش دیگران قرار می گیریم و این نشان دهنده این است كه ما مختار هستیم .

[۱]. آموزش عقاید، ج۱، استاد مصباح.

facenama

دیدگاه‌ها

مقاله تون اصلا قانع کننده

مقاله تون اصلا قانع کننده نبود.بنده ۱۴ سالمه و با هر کسی که بحث کرده ام جواب درست حسابی نداده است چون این سوال اصلا جوابی ندارد وقتی از یک فرد عاقل تر از خود و وارد در مسائل فلسفی پرسیدم او گفت که شاید اصلا سوال اشتباه است ومن روی حرف ایشان فکرکردم و فهمیدم درست میگویند و سوال درست این است که :
آیا انسان میتواند مختار باشد؟

تصویر شهرسوال

با سلام خدمت شما

با سلام خدمت شما
انسان موجودي مختار است اما توجه به ۳ نکته لازم است: ۱- انسان، مختار بودن خود را بالوجدان و از درون خود مي يابد: اين که گوئي اين کنم يا آن کنم خود دليل اختيار است اي صنم! ۲- انسان در مختار بودن خود اختيار ندارد و در مختار بودن خود نيز مجبور است به اين معنا که خداوند، انسان را ذاتا موجودي مختار آفريده است او نمي تواند اختيار را از خود سلب کند. ۳- انسان، مختار مطلق نيست که هر چه اراده کند حتما محقق شود بلکه به تعبير روايات، داراي حقيقتي است بين جبر و اختيار؛ نه جبر مطلق است نه اختيار مطلق بلکه امري است بين اين دو؛ از يک سو وجود انسان، توانايي اراده کردن و ابزار استفاده و به کارگيري از اراده، همه و همه از جانب خداوند است انسان از خود چيزي ندارد هر چه دارد از خداي متعال است از سوي ديگر خداوند متعال اراده فرموده انسان بتواند کارهاي خود را با اراده ي خود انجام دهد اما در عين حال براي تحقق خواسته ي انسان، علاوه بر نعمت وجود و نعمت توانايي بر اراده کردن، لازم است شرايط ديگر آن نيز فراهم باشد اراده انسان، جزء اخير علت تامه است يعني بايد همه ي شرايط فراهم باشد تا اراده ي انسان منجر به انجام يک فعل اختياري از انسان بشود نبايد مانعي براي آن وجود نداشته باشد نحوه ي استفاده و به کارگيري انسان از اراده و اختيار خود، بر اساس قضا و قدر الهي است به همان اندازه و با همان کيفيت و با همان شرايطي که خداوند تعيين فرموده انسان مي تواند اراده کند و به خواسته هاي خود برسد نه کمتر نه بيشتر به به همين جهت اميرالمومنين (ع) مي فرمايد: عرفت الله بفسخ العزائم؛ خدا را به شکسته شدن عزم ها و اراده ها شناختم. رابطه قضا و قدر الهي با اراده ي انسان از مسائل پيچيده است. اگر علاقمند هستيد در رابطه با اين موضوع، اطلاعات بيشتر کسب کنيد لطفا با کارشناس کد ۴۵۰۰۸ بخش تلفني مرکز ملي پاسخگويي تماس بگيريد.

/۴۰۴۶۷۸/

نظرات